متن بیانات استاد معظّم حضرت آیت الله شوشتری (حفظه الله) در حرم مطهر حضرت امام علیّ بن موسی الرّضا صلوات الله علیه - شعبان 1390

 

در این قسمت متن بیانات استاد معظّم حضرت آیت الله شوشتری (حفظه الله) در حرم مطهر حضرت امام علیّ بن موسی الرضا صلوات الله که در ماه شعبان سال 1390 صورت گرفته ، آورده شده است. ضمنا این بیانات در جلد اول کتاب مشکات از انتشارات آستان قدس رضوی صلوات الله علیه که شامل منتخب سخنرانی های حرم مطهر رضوی صلوات الله می باشد آورده شده است.

آمادگی جهت کسب فیض از ماه رمضان

قال الله تبارک و تعالی : "یاأیّهاالَّذین آمَنوا اتَّقوا اللهَ وَ کونوا معَ الصّادقین"[1]

مقدمه

موضوع سخن آمادگی در پایان ماه شعبان جهت پذیرایی از ماه مبارک رمضان است . ماه رمضان " شهرالله الاعظم" است . اگر انسان درست سیر و سلوک در این ماه کند ، خیلی چیزها به دستش می رسد. در ماه شریف رمضان هر کس بتواند سی روز خدا را خالصانه بندگی کند از مصادیق حدیث شریف پیامبر صلی الله علیه و آله است که : "مَن أخلَصَ لِلهِ أربَعینَ یَوماً فَجَّرَاللهُ یَنابیعَ الحِکمتِ مِن قَلبِهِ علی لِسانِهِ" [2]  در غیر ماه رمضان چهل روز لازم است ، اما در ماه رمضان سی روز کافی است . در ماه رمضان قرآن از طرف خدا نازل شده است . در ماه رمضان خودِ پیامبر صلی الله علیه و آله به معراج رفته اند . ماه مبارک رمضان برکات زیادی دارد ، بیایید خودمان را قبل از اینکه ماه شعبان تمام شود آماده کنیم تا از مواهب ماه رمضان بهره مند گردیم .

در چنین ایّامی اباصلت خدمت امام رضا صلوات الله علیه آمد ، حضرت رضا صلوات الله علیه فرمودند : یا اباصلت چند روزی بیشتر از ماه شعبان نمانده است ، خودت را برای ماه رمضان آماده کن - تلاش کنیم در این مدت باقی مانده از ماه شعبان ، خودمان را برای ماه مبارک رمضان آماده کنیم تا بتوانیم از مواهب بی پایان خداوند در ماه مبارک رمضان بهره مند شویم - بعد حضرت حدیثی فرمودند که در این حدیث دوازده دستور هست ، من از این دوازده دستور مواردی را برایتان میخوانم .

فرمایشات امام رضا صلوات الله علیه در ماه شعبان به اباصلت

1. زیاد دعا خواندن

اولین دستوری که امام رضا صلوات الله علیه به اباصلت فرمودند دعا و مناجات زیاد بخوانید . درباره یدعا خداوند در آخرین آیه ی سوره ی مبارکه فرقان میفرماید : " قُل ما یَعبَوُا بِکُم رَبَّی لا دُعائُکُم "[3]  ای پیامبر ! به امّتت بگو اگر دعاهای شما نباشد ، خداوند هیچ اعتنایی به شما نمی کند . خیلی عجیب است ! این بالاتر از آن آیه ای است که خداوند می فرماید : "أُدعونی أَستَجِب لَکُم"[4] آنجا یک بشارتی داده اما اینجا می فرماید : ای پیامبر به امّتت بگو اگر دعاهای شما نباشد خداوند متعال هیچ اعتنایی به شما نمی کند . از طرفی درباره ی مناجات هم می دانید که مناجات از کلمه ی "نجوی" یعنی با کسی آهسته صحبت کردن. مناجات آن گفتگویی را می گویند که انسان با خداوند متعال آهسته و پنهانی مطرح می کند . خداوند خیلی به ما نزدیک است : "نَحنُ أَقرَبُ إِلَیَّ مِن حَبلِ الوَرید"[5] من از رگ گردن به شما نزذیکترم.

در دعای مشلول یکی از أسماء خداوند "یا جاریَ اللَّصیق"[6] است ؛ یعنی ای همسایه ی دیوار به دیوار من ! در جوشن کبیر این اسم نیست، اما در دعای مشلول هست. دعای مشلول از دعاهای بسیار عجیب است که قدرش را ما نمی دانیم. ما خیلی گوهرهای گران بها در اختیار داریم که قدرشان را نمی دانیم. در اثر دعا و مناجات انسان به خیلی چیزها می رسد. مهمتر از اینها انسان آمرزیده می شود. در زمان قدیم صابون به این شکل نبود، مردم از گِل صابون استفاده می کردند . شاعر میگوید :

گِلی خوشبوی در حمام روزی                 رسید از دست محبوبی به دستم

بِدو گفتم که مُشکی یا عبیری                  که از بوی دلاویز تو مستم

بگفتا من گِلی ناچیز بودم                       ولیکن مدتی با گُل نشستم

کمال همنشین در من اثر کرد                  وگرنه من همان خاکم که هستم[7]

اگر انسان مدتی با خدا نشست، خداگونه می شود. اگر انسان مدتی با امام زمان صلوات الله علیه بود ، امام زمان وار می شود. اگر انسان مدتی به یاد حضرت محمد صلی الله علیه و آله یا حضرت علی صلوات الله علیه بود، اصلا رنگ و روی آنها را پیدا می کند.

مرحوم فیض کاشانی قدس سره مرد بسیار دانشمندی بوده است. در بین علماء شخصیتی شبیه امام خمینی قدس سره دیدم که مرحوم فیض کاشانی بود. فیض کاشانی مثل امام خمینی هم فقیه بود، هم فیلسوف بود، هم عارف بود، هم شاعر بود و هم محدّث بود. فیض کاشانی دیوان شعری دارد که در آن دیوان شعر می نویسد:

ز بس گشتم خیال تو، تو گشتم پای تا سر من              تو آمد رفته رفته رفت من آهسته آهسته

انسان در اثر مناجات و دعا، در اثر خلوت با خدا، اندک اندک رنگ و بوی خدایی پیدا می کند، به تعبیر قرآن کریم که می فرماید: "صِبغَهَ اللهِ وَ مَن أَحسَنُ مِنَ اللهِ صِبغَه" ؛ یعنی چه کسی از خدا برای رنگ دهی و رنگ گیری بهتر است؟ البته خدا رنگ ما را نمیگیرد، ولی به ما رنگ می دهد، رنگ توحید می دهد، رنگ توکل می دهد، رنگ ایمان و یقین می دهد، رنگ محبت می دهد.

2. زیاد استغفار کردن

دومین دستور امام رضا صلوات الله به اباصلت زیاد استغفار کردن است. در این ماه شعبان که چند روزی بیشتر نمانده، فرصت را غنیمت بشماریم و زیاد استغفار کنیم. استغفار که می گوییم فقط "أَستَغفِرُاللهَ رَبّی و أتوبُ إلیه" نیست.

شرایط استغفار کردن در کلام مولا علی صلوات الله علیه

یک کسی خدمت مولا علی صلوات الله علیه رسید و گفت : "أَستَغفِرُاللهَ رَبّی و أتوبُ إلیه" ، حضرت فرمود: "ثکلتک امّک" مادرت به عزای تو بنشیند! حالا مگر این آقا چه گفته؟ فقط گفت: "أَستَغفِرُاللهَ رَبّی و أتوبُ إلیه" چرا حضرت امیر صلوات الله علیه اینقدر ناراحت شد؟ مولا علی صلوات الله علیه فرمود: استغفار شش شرط دارد: 1- آنکه از گناهان گذشته پشیمان شوی 2- اینکه در آینده تصمیم بگیری که دیگر گناه نکنی 3- این که اگر حق الله بدهکاری ادا کنی 4- این که اگر حق الناس بدهکاری ادا کنی 5- این که اگر گوشت بدنت از حرام روییده ، آنقدر عبادت های شاقّ و زحمت دار انجام دهی تا گوشت بدنت بریزد و از غذای حلال گوشت بر بدنت بروید؛ البته این مورد خیلی کم است کسانی که مثلا پدرش قاچاق فروش بوده یا پدر و مادرشان از راه حرام زنگی شان را تأمین کرده اند و یا حرام های آنچنانی خورده اند، اینها باید این کار را بکنند 6- این که هر اندازه لذّت معصیت را چشیده ، همان اندازه زحمت عبادت را تحمل کند، مثلا: چشم به نامحرم به قصد ریبه ده دقیقه نگاه کرده باید ده دقیقه قرآن بخواند، گوشی که غیبت جبران کند.

3. تلاوت قرآن

سومین دستور امام رضا صلوات الله علیه به اباصلت تلاوت قرآن کریم بود. در این تتمه ی ماه شعبان زیاد قرآن بخوانیم. حدیث داریم که اگر صد آیه ی قرآن، از هر کجای قرآن را انسان بخواند خداوند متعال دعای او را مستجاب می کند. هیچ آیه ای بهتر از "بسم الله الرحمن الرحیم" نیست. اگر توانستید ختم "بسم الله الرحمن الرحیم" بگیرید خیلی خوب است. ختم "بسم الله الرحمن الرحیم" به این شکل است که با وضو رو به قبله می نشینید و هفتصد و هشتاد و شش مرتبه بسم الله الرحمن الرحیم می گویید. "بسم الله الرحمن الرحیم" فشرده ی صد و چهار کتاب آسمانی است. 104 کتاب آسمانی که خلاصه می شود، بسم الله الرحمن الرحیم می شود، داستانش را هم که می دانید، 786 مرتبه "بسم الله الرحمن الرحیم" را بگویید و بعد هم دعا کنید که خدایا! ما را در این ماه شعبان برای پذیرایی در ماه مبارک رمضان آماده ساز.

4. توبه

چهارمین دستوری که امام رضا صلوات الله علیه به اباصلت فرمود توبه بود. توبه با استغفار فرق می کند. استغفار، یعنی از خداوند طلب عذرخواهی کردن. ولی توبه، یعنی وقتی توبه ی من را قبول کردی مرا از توّابین قرار بده. توّاب با غفّار فرق می کند این سه کلمه "یا غفّار ، یا توّاب و یا ستّار" را زیاد بگویید. ای خدایی که غفارالذنوبی مرا بیامرز، ای خدایی که توابی مرا بپذیر! آمرزیدن جداست، پذیرفتن جداست، ممکن است خدا کسی را بیامرزد ولی نپذیرد، بگوید تو شاگرد بد سابقه ای هستی ، هر روز توبه می کنی و بعد توبه ات را می شکنی!

نه شیخ می دهدم توبه نه پیر مغان می                   ز بس که توبه نمودم ز بس که توبه شکستم

غفّارعبارتست از بخشیدن و آمرزیدن گنه کار توسط خداوند، ولی ممکن است گنه کار را بپذیرد و ممکن است گنه کار را نپذیرد. ستّار هم که می دانید چقدر مهم است! گناهانی که از ما سر زده، اگر پدر و مادر ما می دانستند ما را از خانه بیرون می کردند ولی خداوند آن ها را می پوشاند. پس این ذکر "یا ستّار" را زیاد بگوییم.

5. برگرداند امانت به صاحبش

پنجمین دستوری که امام رضا صلوات الله علیه به اباصلت داد این بود که اگر امانت کسی نزد تو هست به صاحبش برسان. عزیز من! می خواهی وارد ماه رمضان بشوی اگر امانتی از مردم دستت هست به او برگردان که فکرت راحت باشد.

6. عفو و گذشت

ششمین دستوری که امام رضا صلوات الله عیه به اباصلت داد این بود که اگر در دل خود کینه ی کسی را داری از دلت بیرون کن. چقدر خوب است همانطور که خدا ما را بخشیده، ما هم بندگانش را ببخشیم.

 

کتاب مشکات، انتشارات آستان قدس رضوی، جلد اول، صفحه 497

 

[1]. توبه، 119

[2]. بحارالانوار ، ج 67 ، ص 249 ؛ عده الداعی، ص 232

[3]. فرقان، 77

[4]. غافر، 60

[5]. ق، 16

[6]. بحارالانوار، جلد 92، ص 399

[7]. گلستان سعدی

طبقه بندی: